Giải đáp

1. Thế nào là tiêu chuẩn ILSAC GF-5?

Hội đồng tiêu chuẩn và phê chuẩn dầu nhớt quốc tế (ILSAC) vừa cho ra mắt tiêu chuẩn GF-5 đối với dầu nhớt dành cho ngành ôtô, mang tên ILSAC GF-5.

Tại Mỹ, tiêu chuẩn ILSAC GF-5 bao gồm một dãy các thử nghiệm, chủ yếu đánh giá kết quả về độ sạch động cơ, độ kháng mài mòn, bảo vệ môi trường (khí thải), tiết kiệm nhiên liệu. Một sản phẩm dầu nhớt được chứng nhận "GF-5" có nghĩa là được kiểm tra tính năng bôi trơn, chiếu theo thời gian thay dầu khuyến nghị.

Bắt đầu từ tháng 10/2011, các dòng xe tại Mỹ bắt đầu chuyển sang sử dụng dầu nhớt mới đạt tiêu chuẩn ILSAC GF-5, với khả năng cải thiện hiệu suất nhiên liệu, giúp tiết kiệm nhiên liệu tiêu hao, bảo vệ bộ tăng áp (turbocharger), giảm thiểu khí thải ô nhiễm môi trường. Với các dòng xe mới sử dụng loại nhớt này, động cơ được tăng hiệu suất, bảo vệ khỏi nguy cơ xuống máy và khả năng hỏng hóc ở hệ thống kiểm soát khí thải. Ngoài ra, loại dầu nhớt này còn thích hợp cho phương tiện sử dụng xăng sinh học E85.

Động cơ, sau một thời gian hoạt động, sẽ ảnh hưởng đến chất lượng ban đầu của dầu nhớt, làm phát sinh các chất cặn bẩn, tạo sự nghẽn dòng chảy của dầu nhớt đến thiết bị điều khiển van nạp nhiên liệu (VVT - Variable Valve Timing) cũng như bộ phận lọc dầu. Cặn bẩn hình thành sẽ làm giảm tính năng và tiêu hao các chất phụ gia của dầu, gây tăng hiện tượng mài mòn trong động cơ, có thể khiến bó kẹt động cơ. Các sản phẩm GF-5 giúp kéo dài thời hạn thay dầu bởi những bước tiến mới trong việc hạn chế sự hình thành cặn bẩn trong động cơ, cũng như giữ cho piston và vòng bi sạch hơn.GF-5 đặt ra tiêu chuẩn bảo toàn hiệu suất động cơ

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn GF-5 đã được chứng minh bảo vệ được bộ phận tăng áp cho động cơ (ước tính từ 15% đến 25% lượng xe của Ford, GM và Chrysler sản xuất năm 2011 được trang bị bộ tăng áp). Nhiệt độ tăng cao tại ổ bi của bộ tăng áp sẽ dẫn đến khả năng giảm hiệu suất của động cơ và có thể gây chết máy. Các dòng xe mới sử dụng loại nhớt tiêu chuẩn GF-5 tránh được hiện tượng trên, giúp động cơ tăng hiệu suất và được bảo vệ khỏi nguy cơ xuống máy.

GF-5 đảm bảo tính đa dụng

Sản phẩm dầu nhớt với tiêu chuẩn GF-5 bao gồm tính năng tương đương và vượt trội hơn tiêu chuẩn cũ, đảm bảo sự thích ứng với những động cơ đang dùng cho các dòng sản phẩm tiêu chuẩn cũ GF-4, GF-3 và cả GF-2. Việc chuyển sang dùng sản phẩm dầu nhớt tiêu chuẩn này cũng tương tự như việc chuyển từ sản phẩm dầu khoáng sang dầu bán tổng hợp hay tổng hợp toàn phần. Theo đó, điều này không gây ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động mà thậm chí còn giúp động cơ vận hành tốt hơn. Dầu nhớt tiêu chuẩn GF-5 cũng vượt qua thử nghiệm trong việc bảo vệ khỏi sự bào mòn và rỉ sét cho động cơ sử dụng xăng sinh học (E85).

2. Thế nào là tiêu chuẩn API SN?

API (American Petroleum Institute) là phân loại  dầu nhớt dựa vào các tiêu chuẩn của Viện Dầu Mỏ Mỹ. Các cấp độ API cho động cơ chạy xăng là SF, SG, SJ, SL, SM, SN. SN là cấp mới nhất và được xem là cao nhất.

Phân loại chất lượng dầu động cơ thành hai nhóm chính:

1. Nhóm S (Service/Spark) Dành cho dầu nhớt động cơ Xăng 

2. Nhóm C (Commercia/Compression) Dành cho dầu nhớt động cơ Dầu 

Như vậy trên mỗi bao bì dầu nhớt động cơ ở Việt Nam bắt buộc phải ghi tiêu chuẩn API, và sau chữ cái API là hai chữ cái in hoa (Ví dụ : API SG hoặc API CF). Chữ cái đầu tiên là S hay C là chỉ dầu nhớt cho động cơ xăng hay dầu. Chữ cái thứ hai thể hiện cấp chất lượợng theo thứ tự tăng dần của bảng chữ cái A,B,C ...Nói như vậy có nghĩa là với động cơ xăng cấp API / SJ có chất lượng cao hơn API / SF, hay với động cơ dầu API / CF sẽ cao hơn API / CD. 

Một số trường hợp xuất hiện cả hai nhóm S và C trên cùng một sản phẩm; Ví dụ như API : CD/SF hay API SC/CC . Điều này nói lên rằng sản phẩm có thể sử dụng được cho cả động cơ xăng hoặc động cơ dầu với cấp chất lượng tương đương . 

5. Có phải dầu có độ nhớt cao hơn sẽ tốt hơn?
Không đúng, độ nhớt không phải là chỉ số để đánh giá chất lượng của dầu động cơ.Tuy nhiên, bạn nên chọn loại dầu có độ nhớt phù hợp với động cơ. Ví dụ, dầu có độ nhớt thấp như SAE 10W-30 sẽ phù hợp với xe có động cơ còn mới  vàyêu cầu tiết kiệm nhiên liệu hơn. Trong khi dầu có độ nhớt cao như SAE 20W-50 sẽ phù hợp cho xecó động cơ cũ, giảm thiểu lượng dầu châm thêm do hao hụt nhớt.
6. Có phải dầu tổng hợp sẽ tốt hơn dầu gốc khoáng? Và tốt hơn như thế nào?

Dầu tổng hợp có chất lượng tốt hơn so với dầu gốc khoáng xét trên cơ sở về sự ổn định tính năng bôi ở tại mọi dải nhiệt độ từ thấp đến cao. Với tính năng đó, dầu tổng hợp cung cấp những đặc tính giúp động cơ khởi động dễ dàng; giảm thiểu trầy xước; bảo vệ làm sạch động cơ và ngăn ngừa cặn dầu. Hơn nữa, với màng dầu bền vững, dầu tổng hợp bảo vệ động cơ không bị mài mòn. Đây cũng chính là lý do tại sao chu kỳ thay dầu tổng hợp cao hơn dầu gốc khoáng.

7. Có phải nhớt tổng hợp sẽ tốt hơn nhớt gốc khoáng? Và tốt hơn như thế nào?

Đúng vậy.

Dầu nhớt tổng hợp có thành phần dầu gốc là dầu tổng hợp. Dầu gốc tổng hợp có thành phần phân tử đồng nhất và được thiết kế chọn lọc nên có tính năng bôi trơn cao, chuyên biệt, thời gian sử dụng dài và ít hao hụt. 

Dầu nhớt gốc khoáng có dầu gốc khoáng là thành phần chủ yếu, có thể chiếm từ 85% đến 100% khối lượng dầu nhớt thành phẩm và có vai trò chính đối với tính năng của dầu nhớt. Phần lớn dầu gốc khoáng được chế biến từ dầu thô một hỗn hợp các phân tử hy-drô các-bon có hình dạng, kích thước và tính chất lý hóa không đồng nhất nên tính năng bôi trơn không ổn định, đặc biệt trong những điều kiện nhiệt độ quá thấp hoặc qua cao. Vì những nhược điểm kể trên của loại dầu nhớt này mà người tiêu dùng đang dần chuyển sang sử dụng các sản phẩm dầu nhớt bán tổng hợp và dầu nhớt tổng hợp thay cho dầu nhớt gốc khoáng.

8. Loại nhớt nào thích hợp với xe hơi của bạn?

Mỗi loại động cơ có công nghệ và thiết kế riêng biệt do đó dầu nhớt sử dụng cũng có đặc tính khác nhau. Chúng ta nên chọn loại dầu nhớt phù hợp với động cơ của xe. Ví dụ, xe có động cơ xăng nên sử dụng dầu nhớt được đặc chế cho động cơ xăng trong dòng sản phẩm PTT Performa. Động cơ diesel nên sử dụng dầu nhớt dành riêng động cơ diesel trongdòng sản phẩm PTT Dynamic. Đối vớixe gắn máy nên sử dụng dầu nhớt dành riêng cho động cơ xe gắn máy.

Việc sử dụng sai loại dầu nhớt có thể gây ra hỏng hóc nghiêm trọng cho động cơ.

9. Có đúng hay không nếu cho rằng dầu sử dụng nhanh biến thành màu đen là dầu không tốt?

Dầu nhờn chuyển sang màu đen do phụ gia làm sạch có trong dầu nhờn phân tán ngay muội than được tạo trong buồng đốt  và giữ sạch động cơ bằng cách phân tán cặn bẩn cuốn vào dầu thay vì bám dính. Vì vậy mà dầu nhờn chuyển sang màu đen sau một thời gian sử dụng nhưng độ nhớt không thay đổi là dấu hiệu tốt của loại dầu chất lượng cao. Vì lẽ dầu  màu đen không hẳn đã phải là vấn đề lo ngại.

11. Có cần thiết hay không việc pha thêm phụ gia vào nhớt thành phẩm?

Phụ gia đóng vai trò quan trọng trong việc cấu thành nên sản phẩm dầu nhờn tốt nhằm nâng cao hơn những tính năng, tác dụng của dầu gốc.

Điều kiện cần và đủ để có sản phẩm ổn định là các phụ gia không “xung đột” với dầu gốc và không “xung đột” với nhau. Các hãng sản xuất dầu nhờn phải thường xuyên nghiên cứu nhằm xác định tỷ lệ và loại phụ gia pha trộn để có sản phẩm hoàn hảo nhất.

Với mỗi loại dầu bán trên thị trường, các hãng sản xuất đã nghiên cứu tổng thể để đảm bảo tính cân bằng để đạt hiệu quả ổn định nhất. Chính vì thế, việc bổ sung thêm một loại phụ gia bên ngoài vào là điều không cần thiết. Thậm chí, rất có thể nó sẽ phá vỡ sự ổn định của dầu nhớt, làm mất tác dụng và khiến động cơ còn bị ảnh hưởng xấu.

12. Chu kỳ thay nhớt như thế nào là tốt?

Thời gian thay dầu định kỳ cho xe gắn máy phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: tình trạng xe ( mới hay cũ), mức độ sử dụng thường xuyên ( nhiều hay ít), tốc độ chạy xe, tải trọng sử dụng, môi trường sử dụng và cấp chất lượng của dầu.

Phải thường xuyên kiểm tra xem chất lượng dầu có còn tốt hay không. Thông thường thì cứ 2000 đến 3000Km thì thay. Nhưng còn phụ thuộc vào điều kiện sử dụng của xe. Nếu thường xuyên sử dụng trong một thời gian dài và chạy tốc độ lớn, chạy đường dài thì có thể chỉ 1500Km là nên thay để đảm bảo cho động cơ chạy tốt nhất, vì chạy với tải nặng và đường dài thì với nhiệt độ cao sẽ là phẩm chất của dầu giảm nhanh hơn.

Kiểm tra:
- Kiểm tra màu sắc: Nếu là xe cũ thì dầu rất nhanh thay đổi màu vì khe hở piston xilanh tăng làm lọt khí. Nếu màu sắc nhanh thay đổi + mức dầu hao nhanh thì bác nên sửa chữa (thay hơi).
+ Xem dầu xe có màu trắng đục không? Nếu có thì là dầu xe đã lẫn nước; trong trường hợp này chúng ta cũng nên thay dầu mới.
- Kiểm tra độ nhớt: Lấy một giọt dầu máy của xe và một giọt dầu mới. Nhỏ lên một tấm kính sạch, khô; để nghiêng một góc tùy ý lớn hơn 45 độ, quan sát xem giọt nào chảy nhanh hơn (phải kiểm tra khi máy nguội để nhiệt độ cân bằng). Nếu giọt dầu máy ở xe chảy nhanh hơn  giọt dầu mới 1.5 lần thì nên thay.

Ngoài ra chu kỳ thay nhớt còn phụ thuộc vào chất lượng của dầu.  Cấp chất lượng càng cao thì chu kỳ thay dầu trong cùng điều kiện hoạt động càng dài. Cấp chất lượng của nhớt động cơ xăng được ký hiệu là API SA, SB, SC… đến cấp mới nhất hiện nay là API SN. Trong đó chữ cái cuối dùng để phân biệt các cấp và được xếp theo bảng chữ cái, chữ cái càng đứng sau thì biểu thị cho phẩm cấp càng cao hơn. Ví dụ phẩm cấp API SN thì cao hơn SM ; SM cao hơn SL. Tương tự như vậy, nhớt động cơ diesel được phân thành các cấp API từ CA cho đến CD (API CA, API CB, API CC, API CD).

13. Đặc tính nào cần lưu ý khi chọn nhớt cho động cơ chạy khí Gas?

Hiện nay, chưa có bất kỳ tiêu chuẩn phân loại dầu, mỡ nhờn quốc tế nào được thiết lập riêng cho các động cơ gas.

Những sự khác biệt lớn giữa các điều kiện làm việc của động cơ cố định (stationary engines; vd. máy phát điện) so với động cơ lưu động (mobile engines;vd. xe ôtô) đặt ra các yêu cầu hoàn toàn khác nhau về tính năng và phụ gia sử dụng trong các loại dầu mỡ nhờn.

Một cách tổng quát, dầu nhờn loại này có thể được phân biệt bởi độ tạo muội thấp, trung bình, hoặc cao do các nhà sản xuất động cơ đặt ra yêu cầu.

 Như một nguyên tắc, dầu động cơ gas được chủ động thiết kế với độ ôxy hóa và nitơ hóa cao, điều này đẩy nhanh quá trình lão hóa của dầu nhờn.

 Các loại xe động cơ gas thông thường sử dụng cùng loại dầu mỡ nhờn như xe động cơ xăng là ACEA A3/B4, A5/B5 hay C2/C3 ,cũng như API SH, SJ, SL

Tương tự như động cơ xăng dầu khác, các loại dầu nhờn đa cấp được sử dụng trong động cơ gas ở các điều kiện làm việc khác nhau nhằm đảm bảo sự ổn định độ nhớt trong điều kiện nhiệt độ môi trường thấp.

Với số lượng ngày càng tăng cao của các phương tiện, máy móc sử dụng nhiên liệu khí gas đặt ra tương lai phát triển các loại dầu chuyên dụng cho loại này.

14. Độ nhớt là gì? Làm sao đánh giá được độ nhớt?
Độ nhớt của một chất lỏng là thông số đại diện cho ma sát trong của dòng chảy. Khi các dòng chất lỏng sát kề có tốc độ chuyển động khác nhau, ngoài sự va đập giữa các phần tử vật chất còn có sự trao đổi xung lượng giữa chúng. Những phần tử trong dòng chảy có tốc độ cao sẽ làm tăng động năng của dòng có tốc độ chậm và ngược lại phần tử vật chất từ các dòng chảy chậm sẽ làm kìm hãm chuyển động của dòng chảy nhanh. Kết quả là giữa các lớp này xuất hiện một ứng suất tiếp tuyến T gây nên ma sát (lực ma sát trong)
Độ nhớt của dầu nhờn đượccông bố bởi Hiệp hội kỹ sư ôtô Hoa Kỳ (Society of Automotive Engineer in America) và được viết tắtlà SAE, ví dụ SAE 10W-30 hay SAE 5W-40.
Để chọn độ  nhớt phù hợp vui lòng tham khảo cuốn hướng dẫn sử dụng của xe hoặc tham vấn chuyên gia.
3. Có thể pha lẫn dầu hộp số động cơ với dầu bánh răng công nghiệp không?
Không, do sự khác nhau về cấu trúc hóa học trong công thức pha trộn của mỗi loại. Việc pha lẫn dầu hộp số ôtô và dầu bánh răng công nghiệp với nhau sẽ làm giảm chất lượng của dầu và có thể gây ra các vấn đề cho hệ thống truyền động. Vì vậy, nên chọn dầu phù hợp cho từng loại động cơ / máy móc.
4. Có nên thay nhớt hay không nếu xe chỉ chạy 5.000 km/năm?

Lịch thay dầu thường phụ thuộc vào quãng đường thường xuyên đi dài hay ngắn, nhiệt độ ngoài trời cao hay thấp và tải trọng có lớn hay không. Ngoài ra, đi một đoạn đường dài thường không làm hỏng dầu nhanh bằng duy trì xe ở tốc độ cao. Do đó, không có câu trả lời chắc chắn đúng cho tất cả các trường hợp.

 

15. Làm sao để so sánh chất lượng các loại dầu động khác nhau?
Dầu nhờn cho động cơ được phân loại phổ biến theo cấp thương phẩm bởi Viện Dầu mỏ Hoa Kỳ (API), tiêu chuẩn này phân loại dựa theo thế hệ của động cơ (năm sản xuất), động cơ càng mới yêu cầu cấp thương phẩm càng cao.
Đối với  động cơ xăng ký hiệu là SG, SL, SM, SN còn đối với động cơ Diesel (máy dầu) ký hiệu là CC, CF, CF-4, CH-4, CI-4, CJ-4. Điều rất dễ nhận biết phẩm cấp dầu là ký tự sau chữ S hoặc C càng về cuối bảng chữ cái càng tốt. Ví dụ SL tốt hơn SG, CH-4 tốt hơn CF-4 và SN hay CJ-4 là tối tân nhất hiện nay.
16. Có thể pha lẫn các loại dầu có phẩm cấp khác nhau hoặc từ các nhà sản xuất khác nhau hay không?
Được, do dầu động cơ PTT có đặc tính cho phép pha lẫn với dầu nhớt các nhãn hiệu khác. Tuy nhiên, việcphalẫndầu có chất lượng cao với dầu cấp thấpsẽ làm giảm hiệu quả của loại dầu chất lượng cao hơn. Vì lý do này chúng takhông nên trộn lẫn dầu có thương hiệu và chất lượng khác nhau khi sử dụng.
17. Có đúng là dầu nhớt càng đậm màu thì chất lượng sẽ càng tốt hơn?
Khôngđúng , màu sắc không quyết định chất lượng của dầu. Màu sắc chỉ là đặc tính hữu hình của dầu động cơ. Tuy vậy, dầu động cơ tốt sẽ mang màu trong suốt và không có tạp chất hoặc nước lẫn trong dầu .
18. Có thể thay các loại dầu chủng loại khác nhau không?
Mỗi loại dầu động cơ có mục đích sử dụng khác nhau tùy thuộc vào thiết kế của động cơ . Ví dụ, dầu động  cơ diesel phải có chỉ số TBN cao hơn dầu động cơ xăng . Một ví dụ khác là dầu động cơ xăng dành cho xe ôtô không thích hợp để  sử dụng cho xe gắn máy. Chúng ta nên chọn loại dầu phù hợp cho từng loại động cơ.Tuy nhiên, trong trường hợp khẩn cấp, bạn có thể sử dụng bất kỳ loại dầu nào nhưng bắt buộc phải thay loại phù hợp ngay sau đó.
19. Thời hạn sử dụng của sản phẩm dầu động cơ?
Nhìn chung, các sản phẩm còn niêm phong có thể được lưu trữ trong 3 năm, với các sản phẩm đã mở nắp niêm phong có thể dùng trong vòng 1 năm với điều sản phẩm phải được đậy kín tránh ánh sáng mặt trời và lưu trữ trong môi trường khô thoáng. Cần kiểm tra độ trong & sạch của sản phẩm trước khi tiếp tục dùng.
20. Loại nhớt nào phù hợp cho xe ôtô từ 7 – 10 năm tuổi?
Cả xe cũ và mới đều có thể sử dụng bất kỳ loại dầu gốc nào như dầu tổng hợp, bán tổng hợp hoặc dầu gốc khoáng. Tuy nhiên dầu tổng hợp sẽ giúp kéo dài chu kỳ thay dầu. Nếu động cơ  còn trong tình trạng tốt (không cần châm dầu ), chúng ta nên chọn loại động  có độ nhớt thấp như SAE 5W - 40 hoặc SAE 10W - 30 để giảm thiểu mức tiêu thụ nhiên liệu. Tuy nhiên, nếu động cơ đã cũ và cần châm dầu thường xuyên nên chọn dầu có độ nhớt cao như SAE 15W - 40 hoặc SAE 20W – 50.